Kendin-yap Osiloskop

Bu yazımın konusu, daha önce bahsettiğim kendin yap (DIY) osiloskop kiti. Türkiye'de bulunuyor mu bilmiyorum, ben yurtdışından getirttim. Kitin bağlantısı şöyle:

http://www.dx.com/p/diy-dso138-digital-oscilloscope-kit-electronic-learning-kit-black-red-383995

Özellikleri kısaca:
- 12 bit ADC
- 200Khz'ye kadar bant genişliği
- 0.01/0.1/1V skala; 1x,2x,5x çarpan. Toplamda 10mV'tan 5V'a kadar
- Tek sinyal girişi
- AC/DC ve GND modları
- 2.4 inç TFT LCD (320 X 240 dotmatrix, 262K renk)

Cihazın ayrıntılı özellikleri sayfasında da var. Bu özellikler masaüstü modellerin yanından bile geçmese de yeni başlamak ve osiloskop çalışma prensiplerini kavramak için bence yeterli. Ve elbette masaüstü modellerin fiyatları da bu cihazın fiyatının yanından geçemez. Parantez arasında masaüstü modeller hala son kullanıcı için fiyat ve özellikleri bakımından lüks ama USB bağlantılı modeller bence osiloskopları son kullanıcı seviyesine indirdiler. USB osiloskoplarda yalnız sinyal toplama ve ADC katları bulunuyor. Geri kalan, sinyallerin depolanması ve en önemlisi ekranda gösterilmesi gibi işler bilgisayarla hallediliyor. Bu cihazların ekranı ve belleği olmadığından ucuzlar ama ADC'leri ve örnekleme hızları masaüstü cihazlara göre yavaş kalıyor.

Benim sözünü edeceğim kitin üreticisi JYE Tech adında bir Çin firması. Sayfasında hazır osiloskop modelleri ve başka kendin-yap kitler bulunuyor. Benim anlatacağım bu kitlerin en gelişmişi gibi görünen DSO-138 modeli olacak.

Paketin içeriği

Öncelikle gelen paketin içeriği sipariş ettiğim diğer paketlere göre bir hayli iyiydi. Parça sayısı çok ve çıkan belgeler hem zengin hem de anlaşılır. Fotoğraftaki kullanıcı kılavuzunda parçaların listesi ve yanında lehimledikçe işaretlemek için kutucuklar var. Bu belgelere http://www.jyetech.com/Products/LcdScope/UserManual_138.pdf adresinden  ulaşılabilir. Kullanım kılavuzunun son sayfasında tüm devre katlarının şeması verilmiş. Şema sayesinde lehimleme yada çalışma sırasında bir hata oluşmuşsa bunu bulmak ve onarmak kolay hale geliyor. Kiti ilk sipariş ettiğimde SMD elemanların olduğunu bilmiyordum. Daha doğrusu sitede yazmıyordu. İlk farkettiğimde gözüm korktu ama sonradan çok da korkutucu olmadığını farkettim. Bu kullanım kılavuzunun dışında bir tane de SMD elemanların bir listesi geliyor: http://www.jyetech.com/Products/LcdScope/DSO138_SMD_Assembly.pdf  Fotoğrafta baskı devreye lehimli tek bir eleman görünüyor, yukarıdaki SMD eleman listesinde de pre-soldered olarak geçiyor. Bu eleman Cortex-M3 ARM mikrodenetleyici (STM32F103C8). JYE Tech'in kendi deyimiyle osiloskobun kalbi. Osiloskobun firmware'i burada yüklü olarak geliyor. Kodu derlemeye veya yüklemeye gerek yok ama göz atmak isteyenler için osiloskobun kaynak kodu da ürünün JYE Tech'teki sayfasında var. SMD parça listesinin ayrı olmasının nedeni, aynı ürünün tüm SMD elemanları önceden lehimlenmiş olarak satıldığı başka bir modelinin daha olması.

SKU: 13803K -- One DSO138 kit with all SMD parts pre-soldered
SKU: 13804K -- One DSO138 kit with only the major IC chip (the MCU) pre-soldered

Benim bahsedeceğim ürün ikincisi.

Ürünün kullanım kılavuzunda gerekli aletler olarak 20W havya, lehim teli, multimetre, tornavida, yan keski ve cımbız sayılmış. Ben buna bir de lehim pompasını ekliyorum. Benim kullandığım cihazlar ve çalışma ortamı aşağıda:

Çalışma ortamı

Kullanım kılavuzundaki sırayı takip ederek öncelikli THT dirençleri lehimlemekle başladım. Bu arada fotoğrafta görüleceği gibi lehimlemek için boş bir kabın kenarını kullanıyorum. Mengene de vardı ama çok fazla parça yokken bu benim kolayıma geliyor.

Her ne kadar THT dirençleri lehimlemek kolay desem de ben yine arada bazı yerlerde soğuk lehim yapmış bulundum.

Baskı devre çift taraflı. Delikler baskı devrenin her iki yönüne pad'ler koyulup bırakılmamış; içleri de kaplanmış. Bu nedenle devre elemanlarını tek bir yüzden lehimlemek yeterli. Lehim bir yüzeyden delik boyunca diğer yüzeye akıyor. Hatta kullandıkları malzeme neyse çok kaliteli. Lehim yapmayı keyifli hale getiriyor. Ancak asıl sorun dirençlerin soğuk lehimlenmesi değildi. Yandaki fotoğraftan da gayet net görülebilir ki SMD elemanlar lehimlenirken adeta acı çektiler, adeta can çekiştiler. R23 ve R20 bir bacağında çok fazla lehim var, çünkü bunlarda 1.5mm'lik lehim telinden küçük bir parça kesmeye çalışıp kesemedim. Kesilen parça fazla geldi. Diğer bacakları soğuk lehim ve yamuk duruyorlar çünkü cımbızım da normal cımbızdı ve devre elemanları için ucu çok büyük kaldı. R17'nin durumu daha da içler acısı. Fotoğrafta belli değil ama lehim tutmadı diye tekrar tekrar söküp takarken yanlışlıkla bakır yolu plakadan kaldırdım. En son bir daha denemeyip olduğu biri bırakmaya karar verdim. Devre şemasından değerine ve direncin bağlantılı olduğu elemanlara baktım. Multimetre ile deneyip doğru direnç değerini okuyunca yeterince doğru olduğuna kanaat getirip olduğu gibi bıraktım.

Bu durum beni SMD lehimleme işinden soğuttu. O hafta sonu baskı devreyi olduğu gibi bırakıp çalışmaya ara verdim. Ertesi haftasonu Yazıcıoğlu'ndan kendime bu iş için yeni oyuncaklar aldım:

Sırayla; ince 0.5mm lehim teli, 0.6mm'lik lehim topu, flux, ince uçlu cımbız ve lehim sehpası. Kullanışlılık açısından, ince lehim telini almam yararlı oldu. SMD'lerin yanısıra bacakları birbirine çok yakın 20 pinli konnektörü lehimlerken işime yaradı. Flux'u yalnızca SMD entegre lehimlerken kullandım. Dirençleri lehimlerken olmasa da olabilir ama entegre için en azından benim için olmazsa olmaz. Cımbızın da olması iyi oldu. Olmasaydı işler çok daha zor olurdu. Bu fotoğraftaki en gereksiz birinci parça lehim sehpası ki aslında ben böyle birşeyi ne zamandır almak istiyordum. Hazır bu kadar parçayı almışken sehpayı da alayım dedim ama boş kap üzerinde de lehimlesem olurmuş. Benim açımdan fazla farkettirmedi. Lehim toplarıyla elbette BGA entegre lehimlemedim ama lehim telinden parça kesip lehim yapmaktansa bu toplardan iki tanesini pad'e koyup havyanın ucunu değdirdim. Sonuç çok iyi oldu.

Bunları aldıktan sonra devreyi kurmaya geri döndüm. Yukarıda da baskı devrenin oldukça kaliteli olduğunu söylemiştim. Aşağıdaki fotoğrafta yakın çekimden hem delikler ve deliklerin iç kaplaması hem de lehimler görünüyor. Lehimlerin bazılarının gerçekten kötü olduğunun farkındayım.

Lehim Yüzeyi

Devre elemanlarının bulunduğu yüzey

Yandaki fotoğrafta başta sözünü ettiğim, osiloskobun kalbini oluşturan ve baskı devreye lehimli olarak gelen ARM işlemcinin yakın çekim görüntüsü hem de lehimleme sırasında altta kalan tarafa (parçaların bulunduğu ön yüzeye) akan lehimin görüntüsü var. R28, R38, R40 ve L4 fena değil. SMD'lerden R29 ve R30 da fena değil. Yalnız maalesef görüntü biraz bulanık. Burada henüz yalnızca pasif elemanların lehimlemesini tamamladım. Buraya kadar zaten çok fazla sorun olmadı.

Yandaki fotoğrafta baskı devrenin tümü daha net bir şekilde görülebiliyor. Dikkatle bakılırsa baskı devrede üst sırada AV+, AV-, 3.3V, 5V pad'leri; alt sırada V1, V2, V3, TLVL, biraz yanında VBus, D+, D- vb. ve biraz daha sağda OSC gibi pad'ler var. Tahmin edileceği üzere bu pad'ler çalışma sırasında referans gerilim değerlerini okumak için. Kullanım kılavuzunda doğru çalışmada pinlerin üzerinde olması gereken gerilim değerleri ve bu pinlerden hangisinde sorun varsa hangi devre katının doğru çalışmadığını gösteren ufak bir akış şeması var. Bu da devrede bir sorun varsa ayrıca kolaylık sağlıyor. Bu fotoğrafta SMD elemanlara bakınca R32 ve R33'te lehim fazlam olmuş. Bir de bir uyarı yapmakta yarar var. Lehimlerken sıcaktan etkilenmesinler diye transistörerin (aslında iki TO-92 paketli transistör ile iki tane de TO-92 paketli regülatör. Halbuki bunların TO-220 paketlileri de var. Onlardan olsa karışmazdı.) bacaklarını elimden geldiğince uzun tutmaya çalıştım. Fakat LCD ekran son adımda bunların üzerine oturuyor. Transistörler uzun kalınca LCD baskı devresinin düzgün oturmasına engel oldu. Transistörleri biraz büküp iyi kötü oturttum ama bununla uğraşmamak için en baştan transistörlerin bacaklarını kısa tutmakta yarar var.

Transistör görünümlü regülatörler

Bu adımdan sonra zurnanın zırt dediği yere geldim. Daha önce başka bir devrede SMD transistör yaktığımdan dolayı entegreyi nasıl lehimlerin diye bir hayli düşünüyordum. En kötü olasılıkla aynı entegreden 4-5 tane daha alıp bozulmadan lehimlenene kadar denemeyi düşündüm. Bu adımda, izlediğim videolardan görüp anladığım kadarını uygulamaya karar verdim. Önce entegrenin birinci bacağını (aslında hangisi olduğunun bir önemi yok. Köşesindeki herhangi bir bacağını) flux'ladım ve çok az bir lehimle entegreyi yerine idareten sabitledim. Sonra entegrenin bir sıradaki geri kalan bacaklarını flux'ladım ve bacak başına 2-2.5 top düşecek kadar lehim topu koydum. Bunu yapmamdaki amaç bir elle havyayı tutarken diğer elimle cımbızı tutabilmek böylelikle lehimlerken telle uğraşmadan zamandan kazanmaktı. Bu arada fotoğrafı çektiğimde arka sırada kalan bacakları bu şekilde lehimlemiştim. Ön tarafı lehimlerken aynı tekniği kullandım. İlk sıra çok güzel ve sorunsuz lehimlendi. Tam ben bu işi yaparım derken ön sıradaki iki bacak arasında köprü oluştu. Havyayla aralarını ayırdımsa da düzelmedi. Havyanın ucunu temizleyip tekrar denedim yine olmadı. İkinci denemeden sonra entegreden zaten umudu kesmiştim. Aradaki fazla lehimi pompayla temizledim. Son defa çok az ince telle tekrar lehimledim. Sonuç aşağıda fotoğraftaki gibiydi.

Biraz lehim fazlası var ama fena değil.

Eğer en sonunda hiçbir şey çalışmazsa sorumlusu entegredir diyip lehimlemeye kaldığım parçadan devam ettim. Öte yandan entegre aslında tüm girişlere bağlı bir Op-Amp paketi ve eğer bozulursa dijital kısım doğru çalışır ama girişlerde sorun olduğundan giriş sinyali işlenemez (en azından bazı durumlar için. Örn. X5 için çalışmaz ama X2 için çalışır vb). Benzer şekilde flux sürüp topları üzerine yerleştirerek diğer entegreyi de (U3 - LM 1117) lehimledim.

Aşağıda soldaki fotoğraf bütün lehimlemeler bitip sıra LCD ekranı takmaya geldiğinde baskı devreyi gösteriyor. Transistörlerden dolayı LCD ekran tam oturmasa da en azından sinyalleri alacak kadar oturdu. Fakat kullanım kılavuzunun ikinci bölümünde ikinci madde gözümden kaçmış: "If voltage at TP22 is good disconnect power. Short JP4 with solder permanently". İlk başta LCD'de görüntü gelmediğinde kendi hatama bağlamıştım ama durum farklıymış. Herneyse JP4'ü kısa devre yaptım.

LCD ekran takılmaya hazır

Bunu yaptıktan sonra ekran görüntüsü yine gelmedi. Kullanım kılavuzundaki akış diyagramında herşey doğruydu. En sondaki "Check LCD board" adımına kadar geldim. Devre kartının oturmasında sorun yoktu. Bu arada sol taraftaki ikili iki konektör yalnız LCD ekranı sabitlemek için. Bu nedenle onlardan çıkması pahasına sağ tarafını konektöre daha iyi oturttumsa da sonuç alamadım. Devre şemasından tek tek konektörün hangi pini nereye bağlı takip ederek bağlantıların hangisine sinyal gelmediğini anlamaya çalıştım ama hiç hata bulamadım. Sonunda bütün konektör pinlerinin lehimlerini soğuk lehim olasılığına karşı tekrar lehimledim. Bir yandan da sorunu gidermek için internette araştırırken JYE Tech'in kullanıcı forumu olduğunu farkettim. http://www.jyetech.com/forum

Booting...

Forumdan arattığım kadarıyla da sorunun LCD'nin sinyallemesinde olduğu yazıyordu. Lehimleri yeniledikten sonra bir şekilde çalıştı ve "Booting..." yazan ekran geldi. Bu ekrandan kısa bir zaman sonra da osiloskobun alışıldık ekranı geldi.

Bu arada araştırırken veya denerken öğrendiğim bir kaç şey oldu. Bunlardan biri, yeşil LED sanıyorum osiloskobun tetikleme mekanizması bağlı. Kare dalga vb. bağlandığı zaman frekansla uyumlu olarak yanıp sönmeye başlıyor. Elle tutulunca da benzer davranışlar sergiliyor. İkincisi, forumda firmware güncellemesi yapılabileceğinden bahsediliyor. Yalnız, baskı devrenin alt kenarındaki USB konektörden hareketle bilgisayara bağlanarak yapılıyor gibi görünse de dökümanda konektörün hemen sağındaki seri port pinlerinin kullanılmasından bahsediliyor. Buna ek olarak forumda USB portla ilgili şu açıklama var: "USB port şu anda çalışmamaktadır. Gelecekteki firmware güncellemeleriyle kullanılması düşünülmekte yada kullanıcıların kendi amaçları doğrultusunda kullanmaları için eklenmiştir.". Uzun lafın kısası cihaz henüz ekran görüntüsünü bilgisayara vermekten uzak. Elbette ki kaynak kodları açık olduğundan yapılamaz değil. Zamanım olsa kendi uğraşmak isterdim.

Kurulumu tamamladıktan sonra osiloskopla bir kaç deneme yapmak istedim. Birinci olarak aletin kendi 1 Khz kalibrasyon osilatörünü girişe bağlayıp ekran için uygun ayarlamayı seçtiğimde herşeyin gayet iyi çalıştığını gördüm. Sinyalin üst ve alt uçlarındaki titreşimler fazlaysa bunları kırpmak için soldaki trimmerleri kullanın diyor ama ben uygun tornavida bulamadığım için o anda ayarlayamadım. Bir de başka bir sinyal üretici olarak flip-flop tabanlı bir yürüyen ışık devresini kullandım. Bu devrede de sayacı (counter) tetikleyen flip-flop katındaki dolma/boşalma fazları osiloskobun ekranından kolayca izlenebiliyor. Sinyal giriş katında sorun olmaması yani SMD entegrenin lehimlerken yanmamış olması entegrenin sıcaklığa çok hassas olmamasından kaynaklandığını düşündürüyor ama bundan çok da emin değilim.

Böylelikle osiloskop çalışabilir duruma geldi.

Bu cihazı internette bulmadan önce kendime, kurduğum radyo devrelerini denemek için alabileceğim bir USB osiloskop bakmaktaydım. Bu cihaz elbette radyo devrelerini incelemek için yetersiz kalıyor ancak en başta belirttiğim gibi ilk öğrenme ve kurcalama amaçlı olarak çok pahalı değil ve bunun yanında işlevsel bir cihaz.

SMD Devre Elemanları ve SMD Lehimlemeye Giriş

En son yazıda sözünü ettiğim osiloskobum geldi. Devrede SMD elemanlar kullanıldığından giriş olarak bu yazıda ağırlıklı SMD (yada SMT) elemanlardan bahsedip bunları lehimlemeyle ilgili öğrendiklerimi paylaşacağım. Baştan söylemeliyim ki SMD lehimlemeyi ben de yeni öğrendiğimden burada anlatacaklarım, "bu böyle yapılır"dan daha çok "ben böyle yaptım" şeklinde olacak. Yazı iki parça olacak. Osiloskopla ilgili asıl kısmı ikinci bölümde anlatmayı düşünüyorum. 

Öncelikle nedir bu SMD?

SMD, Surface Mount Device'in kısaltmasıdır. Kısaltma SMT olarak geçiyorsa, Surface Mount Technology anlamına gelir. Yandaki fotoğrafta sol üstteki kondansatör dışındaki elemanlar SMD elemanlardır. Eski tür elemanlar baskı devreyi delmeyi gerektirdiğinden Through Hole Technology olarak adlandırılır. SMT demek daha doğru ama ben ilk öğrendiğimde SMD olarak öğrendiğim için maalesef o şekilde kaldı. 

SMD elemanların delmeli elemanlara göre bir çok avantajı var. Her iki tarafta delik gerekmediğinden çift taraflı yada katmanlı baskı devrelerde yolları deliklerin çevresinden geçirmeye gerek kalmıyor. Delik sayısı azaldığından üretim süreci kolaylaşıyor. Ve en önemlisi daha küçükler. Böylelikle baskı devrede birim alandaki eleman sayısı arttırılıyor. 

SMT'leri baskı devreye lehimlemek biraz ustalık gerektiriyor. SMT'yle ilgili bir belgeyi bir kaç yıl önce MEGEP'ten (Meslek Lise'leri için eğitim belgeleri) indirip okumuştum. Belgeye ulaşmak için Modüller -> Bilişim Teknolojileri -> Elektronik Uygulamaları altında "SMD Elemanlar ve Çipsetler" bağlantısı yada doğrudan bağlantı kullanılabilir. Bu belgede oldukça detaylı bir anlatım var. Cımbız havyalardan ve çipset lehimlemek için olan dörtgen uçlara kadar bahsediyor. Ama evde sürekli SMD'lerle uğraşmadıkça yada cep telefonu tamir etmiyorsak evde bu kadar ayrıntılı parçalara sahip olmak biraz fazla kaçıyor. Ben bu belgede bahsedilen devreyi baskı devre üzerinde çizip normal lehim havyası ve teliyle lehimleyerek öğrenmeye çalıştım. Aynı devrenin hem THT hem de SMT olarak kurdum ama SMT'de transistörü lehimlerken yaktığımdan çalıştıramadım. THT olan çok da güzel çalışıyor. Uzun lafın kısası belgedeki aletler gözünüzü korkutmasın, normal lehim aletleriyle de birçok şey yapılabiliyor.

 

THT baskı devre

Baskı devrelerin çizimleri yanda. Elimden geldiği kadar parçaların ne olduklarını yazmaya çalıştım. Ancak hepsini yazınca çok karışık olacaktı. Zaten devrede az eleman var ve şeması da MEGEP'teki belgede bulunduğundan baskı devredeki eksikleri çıkarmak kolay olacaktır. Çizimlerin yanında milimetre cinsinden ölçülerini verdim. İlkinin SMT ile ilgisi olmadığından çok üzerinde durmayacağım. SMT olanını lehimlerken iki farklı teknikten yararlandım. Biri, belgede de anlatılan, "pad'e bir miktar lehim bırak, cımbızla sabitleyip havyayla bastır" tekniği. Diğeri de "lehim telinden çok ufak bir parça kes parçanın bacağına koy, havyayı değdir" tekniği. Lehim teli 1.5mm kalın olunca bazı parçalar için, kesilen ne kadar küçük bir parça olsa da lehim fazla kaçabiliyor. SMD lehimlemek için 0.5mm incelikte lehim telleri satılıyor. Hatta bunlardan bazılarının içinde fluks da olabiliyor. İlk defasında lehim için normal cımbız kullandım ama bunu normalde yapmamak gerek. Birincisi normal cımbız, SMD eleman için büyük kalıyor. İkinci olarak cımbız iletken olduğundan vücuttaki statik elektriği parçaya iletiyor. Pasif elemanlarda belki sorun olmaz ama aktif elemanlarda olacaktır. Özellikle entegre boyutları da küçüldüğünden elektrostatik yüke daha hassas olabiliyorlar. Lehimlemek için kendi 40W havyamı kullandım ama havya ucunun çok temiz olması gerekli. Ucu kütleşmişse değiştirmek yerinde olur. Ben havya ucunu temizlemek için hem bakır tel hem de sünger kullanıyorum. THT'leri lehimlerken 3-4 elemanda bir kere temizleme ihtiyacı hissederken SMD'ler için bu her bacakta yada her iki bacakta bir kereye kadar inebiliyor.

Basit parçaları lehimlemek için fazla alete ihtiyaç yok ama elbette bunlarla yapılacaklar sınırlı. Bir de aletlere ne kadar yatırım yaparsanız elinizden çıkan iş o kadar pratik ve güzel olur. Normal havya ile de SOIC lehimlemek olanaklı ama çok fazla bacağı olan bir entegre için sıcak hava ve krem lehimin sağladığı kolaylık inanılmaz olabilir. Veya fluksu kavanozdan alıp fırçayla uygulamak yerine ikinci videodaki gibi bir kalem kullanmak yine büyük kolaylık sağlar. Fluks denen madde bildiğimiz lehim pastası gibi lehim yaparken özellikle de bacakları biribirine çok yakın elemanları lehimlerken sürülürse sıcak lehimin bakırı ıslatıp ona tutunmasını arttırıyor. Bir yandan da bakırsız boş plaket üzerinde lehim kolaylıkla tutunamıyor. Entegreleri lehimlerken köprü oluşaması için fluks kullanımı gerekli. Belki bu ifade biraz hatalı, fluks kullanmadan da entegre lehimlenebilir ama kullanılırsa hata yapma olasılık bir hayli azalıyor. Krem lehimse fluks ve lehim tozunun karışımı. İkinci videoda görüleceği üzere lehim yapana büyük kolaylık sağlıyor. 

Son olarak bir de BGA'lardan (Ball grid array) ve lehim toplarından bahsedeceğim. BGA entegrelerin bacaklarında bakır teller yerine altında bakır oyuklar bulunur. Eski Pentium'ların bacaklarının kesilmişine benzer. Baskı devreye lehimleneceği yerlerde de yalnızca pad'ler bulunur. Wikipedia'daki fotoğraf oldukça açıklayıcı. Bunlar baskı devreye lehimlenirken eğer bacaklarda lehim topları bulunmuyorsa dışarda satılan lehim topları pad'lere dizilir. Piyasada BGA'lar için özel çıkarılmış bacak şablonları da bulunuyor. Daha sonra entegre altından sıcak hava tabancasıyla ısıtılır veya fırına sokulur. Toplar eriyip alt taraftaki pad'lerle birleşir. 

Bütün bu süreçle ilgili şu video biraz uzun ama açıklayıcı. Bu videoda önce entegrenin lehimlenecek tarafına fluks sürülüp sonra lehim temizleme fitiliyle eski lehimleri temizleniyor. Sonrasında tel lehimle bacakların üzerinden geçerek uçları bir miktar lehimle kaplanıyor. Aynı işlem baskı devre için tekrarlandıktan sonra beşinci dakikada bacak şablonu yerleştiriliyor. Sonrasında lehim topları dökülüp şablona oturtuluyor. Sıcak hava uygulanarak topların bacaklara yapışması sağlanıyor. Son olarak entegre anakart üzerine konup üzerinden tekrar sıcak hava uygulandığında alttaki toplar eriyip entegreyi anakarta yapıştırıyorlar. Videonun geri kalanında lehimlemeyle ilgili başka birşey bulunmuyor. 

SMD lehimlemede ustalaşmak için izlediğim yol, öncelikle video izleyerek ustalarının bu işi nasıl yaptıklarını incelemek oldu. Sonra ufak ve basit devrelerle, SMD elemanları kendim lehimlemeye çalışarak teoriden pratiğe geçtim. Bu arada pratik için yine DealExtreme reklamı yapacağım ama SMD lehim uygulama kiti adıyla SMD parçaları ve boş plaketi satıyorlar. İlk önce bununla çalışmak da yararlı olabilir. Ve bu konuda hala çok başarılı değilim. Bir sonraki yazıda anlatacağım osiloskop devresi de aslında pratik yaparak kendimi geliştirmeye çalıştığım başka bir devre oldu.